Łupież Giberta - jak z nim walczyć?

Czego dowiesz się o łupieżu Giberta z tego tekstu?

• Łupież różowy Giberta (pityriasis rosea) to łagodna dermatoza o prawdopodobnym podłożu wirusowym, która ustępuje samoistnie.
• Pierwszym objawem choroby jest tzw. blaszka macierzysta - owalna, łuszcząca się zmiana skórna na tułowiu.
• Po 1-2 tygodniach następuje wysiew mniejszych różowych plam układających się na tułowiu na wzór gałęzi choinki.
• Wykwity wymagają starannej diagnostyki różnicowej z grzybicą skóry, łuszczycą kropelkowatą oraz osutką kiłową.
• Leczenie ma charakter objawowy i opiera się na łagodzeniu świądu, stosowaniu emolientów oraz unikaniu gorących kąpieli.

Mimo iż nazwa łupież Giberta sugeruje schorzenie skóry głowy, nie jest to prawda. Jednak małe, różowe plamki na ciele nie wyglądają estetycznie, a w dodatku mogą się wiązać z uporczywym świądem. Jak wygląda łupież różowy i jakie istnieją sposoby walki z tym schorzeniem skóry? Łupież różowy Giberta (z ang. pityriasis rosea) nie jest groźnym schorzeniem i zwykle po kilku miesiącach zanika samoistnie.

Przed wystąpieniem zmian skórnych u niemal 70% pacjentów występuje infekcja dróg oddechowych. Początkowo na brzuchu lub klatce piersiowej pojawia się zaczerwieniona plama owalnego kształtu, o wymiarach do 10 cm. Nazywana jest przez swój kształt plamą medalionowatą (z ang. herald patch) albo blaszką macierzystą. Po upływie 1-2 tygodni drobne wykwity o wielkości nieprzekraczającej 1 cm pojawiają się na klatce piersiowej, a rzadziej – na kończynach. Mogą również przypominać zmiany trądzikowe.

Łupież pstry Giberta, Trądzik Giberta, Łupież Gilberta - jak błędnie nazywamy tę chorobę?

Choć prawidłowa medyczna nazwa tej dermatozy to łupież różowy Giberta, w języku potocznym oraz w sieci krąży mnóstwo zniekształceń, które potrafią wprowadzić w błąd. Najpowszechniejszą pomyłką jest automatyczne dodawanie litery "l" do nazwiska odkrywcy, przez co pacjenci masowo poszukują informacji o "łupieżu Gilberta". Równie często dochodzi do całkowitego pomylenia jednostek chorobowych. Określenie "łupież pstry Giberta" to błędna hybryda, łącząca tę chorobę z uciążliwą infekcją grzybiczą. Z kolei nazwa "trądzik Giberta" wynika z faktu, że nagły wysyp różowych, łuszczących się plam na tułowiu bywa mylnie brany za zmiany trądzikowe. Wszystkie te określenia są błędne i mogą utrudnić postawienie właściwej diagnozy.

Co jest przyczyną łupieżu różowego Giberta?

Jako przyczynę choroby sugeruje się zakażenie wirusem HHV-7 oraz HHV-6, należących do wirusów Herpes. Wirusy z tej rodziny wywołują inne choroby skóry, takie jak opryszczka, oraz półpasiec. DNA tego wirusa wykrywane jest w zmianach skórnych związanych z łupieżem Giberta, jednak związek między tymi wirusami nie został ostatecznie potwierdzony.

Wiadomo natomiast, że choroba nie jest zakaźna i zwykle po przechorowaniu nie powraca. Różowe, łuszczące się plamki na skórze wymagają różnicowania z innymi chorobami skóry, jak łuszczyca, zakażenie grzybicze, czy zapalenie łojotokowe skóry. Podobnie mogą wyglądać również bardziej poważne choroby, w tym chłoniaki skóry, a mogą być również wyrazem działań niepożądanych stosowanych leków. Dlatego zalecamy, aby w przypadku wątpliwości skonsultować się z lekarzem dermatologiem.

Objawy łupieżu Giberta - od blaszki macierzystej do wysypki wtórnej

W przebiegu dermatozy, jaką jest łupież różowy Giberta (pityriasis rosea), objawy rozwijają się w charakterystycznych etapach. U większości chorych pierwszym symptomem jest tzw. blaszka macierzysta - pojedyncza, różowo-łososiowa zmiana skórna o owalnym kształcie i średnicy od 2 do 5 cm. Najczęściej występuje na klatce piersiowej, brzuchu lub plecach, a jej brzeg otacza kołnierzyk ze złuszczającego się naskórka. Niekiedy wykwitowi towarzyszą łagodne objawy ogólne, takie jak osłabienie, ból gardła czy powiększenie węzłów chłonnych.

Po 7-14 dniach pojawia się wysypka wtórna. Obejmuje ona liczne, mniejsze różowe plamy na tułowiu i proksymalnych częściach kończyn, układające się wzdłuż linii rozszczepów skóry na kształt gałęzi choinki. Zmianom może towarzyszyć umiarkowany świąd skóry, nasilający się pod wpływem ciepła.

Rozpoznanie i diagnostyka różnicowa

Rozpoznanie stawia lekarz na podstawie obrazu klinicznego. Ze względu na wygląd wykwitów, łupież różowy wymaga starannego różnicowania z innymi schorzeniami:

• Grzybica skóry gładkiej - blaszka macierzysta bywa mylona z ogniskiem grzybiczym. W diagnostyce pomocne jest badanie mikologiczne zeskrobin naskórka wykluczające obecność strzępek grzybni.
• Łuszczyca kropelkowata - charakteryzuje się drobnymi grudkami pokrytymi srebrzystą łuską, często po przebytej infekcji paciorkowcowej, bez charakterystycznego układu choinkowego.
• Kiła drugorzędowa (osutka kiłowa) - bardzo istotne różnicowanie. Osutka kiłowa może przypominać wykwity w łupieżu Giberta, lecz często obejmuje dłonie i podeszwy stóp oraz przebiega z powiększeniem węzłów chłonnych bez świądu; w razie wątpliwości wykonuje się badania serologiczne.
• Łojotokowe zapalenie skóry i łupież pstry - zmiany różnią się lokalizacją (m.in. owłosiona skóra głowy) oraz charakterem łuszczenia.

W Centrum Dermatologicznym FEBUMED doświadczony dermatolog przeprowadza rzetelne badanie dermatoskopowe i diagnostykę różnicową, co pozwala potwierdzić łagodny charakter dermatozy i dobrać odpowiednią pielęgnację.

Leczenie łupieżu różowego - jak sobie z nim radzić?

Niektórzy podczas trwania wysypki odczuwają nudności, zmęczenie i mają podwyższoną temperaturę ciała. Te objawy można zmniejszać za pomocą leków dostępnych bez recepty. Pomocny może być paracetamol lub suplementy zawierające imbir, które są naturalnym lekiem łagodzącym uczucie nudności.

Co 4 osoba z łupieżem Giberta odczuwa intensywny świąd w obrębie zmian. Dlatego często konieczne okazuje się zastosowanie leków przeciwświądowych. Dla większości pacjentów wystarcza zastosowanie miejscowych maści i kremów, które łagodzą swędzenie w obrębie zmian.

Czasami, jeśli dolegliwości są wyjątkowo uporczywe, istnieje jednak konieczność użycia leków doustnych. Jak sugerują autorzy publikacji w Journal of the American Academy of Dermatology, u pacjentów z infekcją układu oddechowego poprzedzającą wysypkę obserwuje się poprawę po podaniu antybiotyków makrolidowych (erytromycyny).

Kilka sesji fototerapii wykorzystujących promieniowanie UVB może również korzystnie wpłynąć na zmiany skórne, jednak nie niweluje świądu. Wysokie dawki acyklowiru również mogą zmniejszać wysypkę, ale ze względu na samoistne ustępowanie choroby, używanie leków przeciwwirusowych nie jest konieczne.

Jeśli zmiany nie zmniejszają się z czasem, radzimy, aby zasięgnąć porady specjalisty dermatologa. Nasi eksperci w ramach Centrum Dermatologicznego FEBUMED (Warszawa) pomogą w ustaleniu właściwej diagnozy oraz wyborze odpowiednich leków zmniejszających objawy choroby.