Badanie znamion – dermatoskopia i wideodermatoskopia

Regularne profilaktyczne badanie skóry u dermatologa to jedyny sposób na wczesne wykrycie niepokojących znamion i innych zmian, które w początkowym stadium są niemal zawsze wyleczalne. Wiele nowotworów skóry rozwija się dyskretnie, dlatego nie warto czekać na wystąpienie bólu czy poważniejszych objawów. Zapisz się na badanie znamion, jeśli dotyczy Cię choć jeden z poniższych punktów:

Zastanawiasz się, które badanie dermatologiczne zmian skórnych będzie dla Ciebie lepsze? Nie musisz samodzielnie podejmować decyzji - to decyzja lekarza. Zapisz się do dermatologa. Podczas wizyty lekarz dobierze najbardziej odpowiednią metodę diagnostyczną do Twoich potrzeb.

Warto jednak wiedzieć, czym te badania się różnią:

Dermatoskopia klasyczna - to najważniejsze, podstawowe badanie skóry przy użyciu ręcznej lupy z silnym światłem. Ułatwia lekarzowi zajrzenie "głębiej" w strukturę znamienia i dostrzeżenie tego, czego nie widać gołym okiem. Pozwala w oparciu o doświadczenie lekarza trafnie rozpoznać zmiany barwnikowe i niebarwnikowe, wychwycić niepokojące cechy i różnicować zmiany łagodne (np. łagodne znamię melanocytowe) i potencjalnie złośliwe; pomaga też w rozpoznawaniu niektórych chorób pasożytniczych skóry np. świerzbu. Lekarz ocenia znamię według reguły ABCD: bada jego symetrię, brzegi i kolor, a także struktury dodatkowe, widoczne dopiero w powiększeniu. Stosowane jest we wczesnym wykrywaniu czerniaka.

Wideodermatoskopia - to nowocześniejsza forma diagnostyki, która działa jak "cyfrowe archiwum" Twojej skóry. Lekarz po obejrzeniu wszystkich znamion za pomocą dermatoskopu wybiera potencjalnie niebezpieczne do wideodermatoskopii i robi ich szczegółowe zdjęcia, które zapisują się w systemie wraz z dokładną lokalizacją na ciele. Cechy każdej zmiany (symetria, brzegi, kolor, struktury) są punktowane, a system na ich podstawie oblicza całkowity wskaźnik dermatoskopowy i wyświetla ostatecznie wynik wspierający decyzję lekarza. Dzięki zapisanym zdjęciom podczas kolejnego badania specjalista może porównać obrazy z przeszłości z obecnym stanem Twoich pieprzyków - to daje pewność, że żadna, nawet najmniejsza zmiana znamienia, nie zostanie przeoczona. Badanie wideodermatoskopowe jest uzupełnieniem dermatoskopii.

Nie każde znamię musi być powodem do niepokoju, ale każde powinno zostać sprawdzone przez lekarza dermatologa - przynajmniej raz w roku. Twoją czujność oraz szczególną uwagę lekarza powinny wzbudzić:

A jak ASYMETRIA
Obserwuj, czy Twoje znamię jest nierówne i niesymetryczne – asymetria zmiany to sygnał ostrzegawczy, bo prawidłowe zmiany barwnikowe przypominają zazwyczaj kształt koła lub owalu.

B jak BRZEGI
Sprawdź, czy krawędzie pieprzyka są poszarpane, niewyraźne lub rozmyte – granice zmiany powinny tworzyć gładką, zamkniętą linię.

C jak CZERWONY, CZARNY
Zachowaj czujność, jeśli zmiana ma niejednolity kolor i dostrzegasz w niej odcienie czerwieni, niebieskiego lub czerni.

D jak DUŻY ROZMIAR
Zwróć uwagę na znamiona, których wielkość przekracza średnicę gumki od ołówka (ok. 6 mm) i są wyraźnie większe od pozostałych.

E jak EWOLUCJA
Niezwłocznie skonsultuj się z lekarzem, jeśli zauważysz, że zmiana szybko rośnie, zmienia barwę, swędzi lub zaczęła krwawić.

Badanie znamion jest nie wymaga od Ciebie żadnych skomplikowanych przygotowań - możesz się na nie zapisać o dowolnej porze roku. W dniu badania warto założyć wygodne ubranie, które pozwoli na sprawne odsłonięcie poszczególnych partii całego ciała - od stóp aż do głowy.

Aby lekarz mógł postawić precyzyjną diagnozę, skóra nie powinna być świeżo opalona (najlepiej odczekać 2-4 tygodnie od ekspozycji na słońce) ani pokryta samoopalaczem, ponieważ sztuczny barwnik utrudnia ocenę struktury pieprzyków. 

Jeśli planujesz kontrolę zmian na twarzy lub w okolicach paznokci, zrezygnuj z makijażu oraz lakieru do paznokci - dzięki temu dermatolog dokładnie przyjrzy się naturalnej barwie Twojej skóry.

Systematyczne badania skóry to najskuteczniejszy element profilaktyki nowotworowej. Czerniak oraz inne nowotwory skóry (np. rak podstawnokomórkowy czy płaskonabłonkowy) mogą rozwijać się w sposób niezauważalny, dlatego priorytetem jest ich wykrycie na wczesnym etapie. Dzięki dermatoskopii trzymasz rękę na pulsie - regularna diagnostyka ogranicza ryzyko rozwoju powikłań.

Dermatoskopia i wideodermatoskopia mają szczególne znaczenie w diagnostyce nowotworów skóry, ponieważ pozwalają ocenić cechy niewidoczne gołym okiem. Dermatoskop pomaga odróżnić czerniaka od niegroźnych zmian barwnikowych, a także rozpoznać obrazy typowe dla raka podstawnokomórkowego i raka kolczystokomórkowego - najczęstszych nowotworów skóry poza czerniakiem. Wideodermatoskopia dodatkowo umożliwia obserwowanie wybranych zmian w czasie, co ułatwia wychwycenie subtelnych przemian, które mogą świadczyć o rozwoju nowotworu. Warto pamiętać, że badanie dermatoskopowe nie zastępuje badania histopatologicznego: to ono jest podstawą ostatecznego rozpoznania, a dermatoskopia wskazuje, które zmiany należy usunąć lub poddać biopsji. Im wcześniej wykryty nowotwór skóry, tym większa szansa na skuteczne leczenie, dlatego regularną kontrolę u dermatologa w Warszawie warto wpisać do swojego kalendarza.

W trakcie badania może okazać się, że wybrana zmiana wymaga usunięcia - decyzja ta może zapaść zarówno ze względów zdrowotnych (medycznych), jak i estetycznych. 

Wskazaniem do zabiegu są sytuacje, gdy pieprzyki zmieniają barwę, powiększają się lub są narażone na częste podrażnienia mechaniczne w okolicach szyi, pachwin czy stóp. W zależności od charakteru i wielkości zmiany, procedura może zostać przeprowadzona przez dermatologa w ramach zabiegów dermatochirurgicznych lub przez chirurga (do którego dermatolog kieruje pacjenta), który dodatkowo pobiera materiał do biopsji i badania histopatologicznego celem dalszej, pogłębionej diagnostyki.

Wybór techniki zależy od rodzaju zmiany oraz jej lokalizacji - najczęściej stosowane metody to laseroterapia, kriochirurgia, elektrokoagulacja oraz usunięcie chirurgiczne. Celem każdego zabiegu jest usunięcie zmiany przy jednoczesnym zachowaniu jak najlepszego efektu kosmetycznego. 

Pamiętaj, że po każdym badaniu dermatoskopowym w naszych placówkach otrzymasz zalecenia, w tym jasną rekomendację dotyczącą ewentualnego wycięcia zmiany wraz ze wskazaniem najbardziej odpowiedniej dla Ciebie metody.