Ziarniniak pachwinowy (donowanoza) - co to za choroba?

Globalizacja i intensywny rozwój turystyki międzynarodowej sprawiają, że w gabinetach lekarskich coraz częściej diagnozuje się rzadkie schorzenia tropikalne. Dzisiejsza wenerologia musi mierzyć się nie tylko z klasycznymi, powszechnie znanymi infekcjami intymnymi, ale również z chorobami rzadkimi, charakterystycznymi dla rejonów egzotycznych i subtropikalnych.

Jedną z takich podstępnych, a zarazem mało znanych jednostek chorobowych jest ziarniniak pachwinowy, w literaturze medycznej powszechnie nazywany również jako donowanoza, wrzód weneryczny tropikalny lub granuloma inguinale (kod ICD-10: A58.0). Ze względu na swój postępujący charakter oraz destrukcyjny wpływ na tkanki narządów płciowych, schorzenie to wymaga szybkiej diagnostyki i niezwłocznego wdrożenia leczenia.

Głównym czynnikiem wywołującym tę infekcję jest bakteria gram-ujemna o nazwie Klebsiella granulomatis (dawniej znana jako Calymmatobacterium granulomatis). Do zakażenia dochodzi niemal wyłącznie poprzez bezpośredni kontakt seksualny (pochwowy, analny lub oralny) z osobą chorą. W rzadkich przypadkach patogen może przenieść się drogą pozaustrojową, na przykład poprzez bezpośredni kontakt uszkodzonej skóry z wydzieliną z owrzodzeń, a także z matki na dziecko podczas porodu.

Choroba występuje endemicznie w określonych rejonach świata - najwięcej przypadków odnotowuje się w Indiach, Papui-Nowej Gwinei, RPA, na Karaibach oraz w północnej Australii i niektórych rejonach Ameryki Południowej. W krajach rozwiniętych zachorowania mają charakter incydentalny i niemal w stu procentach dotyczą osób, które powróciły z wakacji lub delegacji z wyżej wymienionych obszarów geograficznych. Ze względu na długi i zmienny okres inkubacji (od kilku dni do nawet kilku miesięcy), pacjent może powiązać pierwsze symptomy z odbytym stosunkiem dopiero po dłuższym czasie.

Schorzenie rozwija się etapami, a jego wczesne symptomy mogą być bardzo mylące. Zmiany skórne w przebiegu ziarniniaka pachwinowego rozwijają się w dość charakterystyczny sposób. W obrębie narządów płciowych można zaobserwować następującą ewolucję objawów:

W nomenklaturze medycznej oraz w potocznych wyszukiwaniach pacjentów czasami pojawia się pojęciowy chaos - przykładem może być błędne zestawienie takich jednostek chorobowych jak ziarnica weneryczna pachwin i ziarniniak pachwinowy. Choć obie te nazwy brzmią łudząco podobnie, to w rzeczywistości oznaczają dwa zupełnie inne schorzenia. Ziarnica weneryczna pachwin (LGV) jest wywoływana przez specyficzne serotypy chlamydii i objawia się przede wszystkim bolesnym powiększeniem węzłów chłonnych pachwinowych, podczas gdy donowanoza niszczy bezpośrednio skórę i rzadko atakuje same węzły chłonne.

Ze względu na rzadkie występowanie tej choroby w naszej szerokości geograficznej, samodzielna ocena zmian jest niemożliwa i skrajnie niebezpieczna. Każda niegojąca się rana, owrzodzenie czy grudka w okolicach intymnych to wyraźny sygnał, że potrzebna jest profesjonalnakonsultacja wenerologiczna.

Rozpoznanie ziarniniaka pachwinowego opiera się przede wszystkim na wywiadzie lekarskim (kluczowa jest informacja o podróżach zagranicznych) oraz na badaniu mikroskopowym materiału pobranego bezpośrednio z brzegu rany. W preparatach poszukuje się tzw. ciałek Donovana, czyli charakterystycznych skupisk bakterii wewnątrz komórek układu odpornościowego. Współcześnie wykonuje się również zaawansowane testy molekularne PCR. Kompleksowe badania na choroby weneryczne pozwalają precyzyjnie zidentyfikować patogen i odróżnić go od kiły czy rzeżączki.

Gdy diagnoza zostanie potwierdzona, lekarz wdraża odpowiednie leczenie. Wszystkie bakteryjne choroby weneryczne wymagają zastosowania celowanej antybiotykoterapii. W przypadku donowanozy terapią pierwszego rzutu jest zazwyczaj długotrwałe (trwające minimum 3 tygodnie lub do całkowitego wygojenia ran) przyjmowanie azytromycyny, erytromycyny lub doksycykliny. Bardzo ważne jest, aby leczeniu poddali się równolegle wszyscy partnerzy seksualni pacjenta, nawet jeśli nie wykazują oni żadnych widocznych objawów skórnych.