Opryszczka narządów płciowych (HSV) - jak ją rozpoznać? Skuteczne leczenie

Opryszczka narządów płciowych to jedna z najczęściej występujących wirusowych chorób przenoszonych drogą płciową. Schorzenie wywołuje wirus HSV (Herpes simplex virus), który po zakażeniu przechodzi w stan uśpienia (tzw. latencji)  i może powodować okresowe nawroty objawów.

Choć opryszczka kojarzy się głównie ze zmianami wargowymi, wirus ten wywołuje również infekcje w obrębie narządów płciowych. Charakterystyczne pęcherzyki, pieczenie i bolesne nadżerki skóry to objawy, które wymagają specjalistycznej diagnostyki laboratoryjnej i natychmiastowego wdrożenia leczenia przeciwwirusowego.

Za rozwój choroby odpowiada wirus opryszczki narządów płciowych, najczęściej HSV typu 2, choć zakażenie może być również wywołane przez HSV-1. Do transmisji (zakażenia) dochodzi głównie podczas kontaktów seksualnych z osobą zakażoną.

Opryszczka narządów płciowych przyczyny obejmują:

Zakażenie wirusem HSV może nastąpić również wtedy, gdy u partnera nie występują żadne widoczne symptomy infekcji. Wynika to z faktu, że patogen podlega okresowemu, bezobjawowemu wydalaniu wirusa (czyli uwalnianiu cząstek wirusa ze skóry lub błon śluzowych mimo braku aktywnych pęcherzyków i owrzodzeń), co czyni chorego źródłem zakażenia.

Pierwsze objawy pojawiają się zwykle po kilku dniach od kontaktu z wirusem. Początkowo pacjenci odczuwają pieczenie, świąd lub mrowienie skóry. Następnie pojawiają się charakterystyczne pęcherzyki wypełnione płynem surowiczym. Po pęknięciu pęcherzyków tworzą się bolesne nadżerki i owrzodzenia. 

Opryszczka na narządach płciowych może obejmować:

Wykwitom skórnym mogą towarzyszyć objawy ogólnoustrojowe, takie jak gorączka, osłabienie czy bóle mięśniowe.

Opryszczka narządów płciowych u kobiet często przebiega z bardziej nasilonymi objawami niż u mężczyzn. Zmiany mogą obejmować nie tylko skórę okolic intymnych, ale również błony śluzowe pochwy i szyjki macicy.

Typowe objawy opryszczki narządów płciowych u kobiet to:

U kobiet opryszczka narządów płciowych (GH) bardzo często przebiega w sposób bezobjawowy lub skąpoobjawowy, przez co infekcja bywa mylona z niegroźnym podrażnieniem mechanicznym bądź infekcją intymną.

Opryszczka narządów płciowych u mężczyzn najczęściej obejmuje skórę prącia, napletka oraz okolic pachwinowych. Charakterystyczne są grupy drobnych pęcherzyków, które szybko pękają i tworzą bolesne nadżerki.

Pacjenci mogą odczuwać:

U mężczyzn infekcja pierwotna ma zwykle znacznie cięższy, bardziej bolesny przebieg niż kolejne rzuty choroby, co wiąże się z brakiem przeciwciał w organizmie.

Charakterystyczną cechą zakażenia HSV są nawroty opryszczki narządów płciowych. Po infekcji pierwotnej wirus przechodzi w stan utajenia w zwojach nerwów czuciowych i aktywuje się ponownie w momentach spadku odporności organizmu.

Czynniki sprzyjające nawrotom opryszczki obejmują:

Kolejne rzuty opryszczki mają zazwyczaj znacznie łagodniejszy przebieg i krótszy czas trwania niż infekcja pierwotna.

Nieleczona opryszczka narządów płciowych powoduje przewlekły dyskomfort i zwiększa ryzyko transmisji wirusa na partnerów seksualnych. Ponadto aktywne owrzodzenia i pęknięcia  skóry niszczą barierę nabłonkową, co ułatwia wniknięcie innych patogenów i znacząco zwiększa podatność na zakażenie wirusem HIV.

Szczególne znaczenie ma zakażenie u kobiet w ciąży, ponieważ aktywna infekcja w okresie okołoporodowym grozi transmisją wirusa na noworodka, co może wywołać u niego ciężkie zapalenie mózgu lub uogólnioną niewydolność wielonarządową. Choć wrodzona opryszczka noworodkowa jest zjawiskiem rzadkim (występuje w około 1 na 3000 do 20 000 żywych urodzeń), to niesie ze sobą wysokie ryzyko trwałych powikłań neurologicznych, a nawet zgonu.

Choć opryszczka narządów płciowych u dzieci występuje rzadko, zakażenie może nastąpić podczas porodu siłami natury od matki z aktywnymi zmianami wywołanymi przez HSV. Zakażenie noworodka może mieć ciężki przebieg i wymaga pilnej opieki medycznej.

Z tego względu kobiety ciężarne z rozpoznaną opryszczką wymagają ścisłego nadzoru położniczego oraz indywidualnego planowania porodu.

Rozpoznanie choroby zwykle opiera się na ocenie klinicznej zmian skórnych oraz wywiadzie medycznym. W celu potwierdzenia zakażenia mogą być wykonywane:

Badania na choroby weneryczne dostępne w FEBUMED pozwalają szybko potwierdzić zakażenie oraz wykluczyć współistniejące infekcje. Jednocześnie W przypadku niepokojących objawów warto skonsultować się ze specjalistą z zakresu wenerologii.

Leczenie opryszczki narządów płciowych opiera się głównie na stosowaniu leków przeciwwirusowych ograniczających namnażanie wirusa HSV. Terapia pozwala skrócić czas trwania objawów oraz zmniejszyć ryzyko nawrotów.

Pierwszym etapem postępowania powinna być odpowiednio przeprowadzona konsultacja wenerologiczna. Leczenie opryszczki może obejmować zarówno terapię doraźną podczas aktywnego zakażenia, jak i leczenie supresyjne u osób z częstymi nawrotami.