Wrzód weneryczny - po czym go rozpoznać? Przyczyny i leczenie

Zmiany o charakterze owrzodzeń w obrębie narządów płciowych zawsze wymagają dokładnej diagnostyki lekarskiej. Pacjenci często określają je ogólnym pojęciem “wrzód weneryczny”, jednak w praktyce medycznej pod tym terminem mogą kryć się różne choroby przenoszone drogą płciową. Najczęściej wyróżnia się wrzód twardy związany z kiłą oraz wrzód miękki weneryczny wywoływany zakażeniem bakteryjnym.

Wczesne rozpoznanie ma kluczowe znaczenie, ponieważ nieleczone zakażenia mogą prowadzić do poważnych powikłań oraz dalszego szerzenia się choroby wenerycznej. Zastanawiasz się, co to jest wrzód weneryczny? Chcesz wiedzieć, czy każda zmiana skórna oznacza chorobę weneryczną? Dowiesz się tego z naszego tekstu. 

Co to jest wrzód weneryczny?

Wrzód weneryczny to bolesne owrzodzenie narządów płciowych, odbytu lub błon śluzowych, powstające w wyniku bezpośredniego kontaktu seksualnego z osobą zakażoną. Morfologia (wygląd) oraz ewolucja zmiany chorobowej zależą bezpośrednio od konkretnego patogenu wywołującego infekcję, np. bakteria Haemophilus ducreyi wywołuje bardzo bolesny i tkliwy wrzód miękki, podczas gdy krętek blady (Treponema pallidum) odpowiada za powstawanie twardego, lecz całkowicie bezbolesnego owrzodzenia pierwotnego w przebiegu kiły.

W praktyce klinicznej owrzodzenia genitalne mogą wynikać również z infekcji wirusem opryszczki narządów płciowych (HSV) oraz zakażeń przenoszonych drogą płciową np. donowanozy (ziarniniaka pachwinowego) oraz ziarnicy wenerycznej pachwin (LGV).

Wrzód twardy weneryczny - objaw kiły

Jednym z najbardziej charakterystycznych objawów kiły pierwotnej jest wrzód twardy, określany również jako wrzód pierwotny. Pojawia się zwykle po około 2-3 tygodniach od zakażenia. Zmiana najczęściej ma postać:

• pojedynczego owrzodzenia,
• gładkiego dna,
• twardych brzegów,
• niebolesnej zmiany skórnej.

Wrzód twardy lokalizuje się zwykle na prąciu, wargach sromowych, pochwie, odbycie lub jamie ustnej - zależnie od rodzaju kontaktu seksualnego. Objawom często towarzyszy powiększenie okolicznych węzłów chłonnych.

Jak wygląda wrzód weneryczny w przebiegu kiły? Charakterystyczną cechą tej zmiany jest całkowity brak bolesności oraz skłonność do samoistnego zanikania po kilku tygodniach, co pacjenci błędnie uznają za koniec infekcji - w rzeczywistości choroba przechodzi wówczas w utajoną fazę przewlekłą.

Wrzód miękki weneryczny - rzadsza, ale groźna infekcja

Wrzód miękki weneryczny to choroba bakteryjna wywoływana przez Haemophilus ducreyi. W przeciwieństwie do kiły zmiany mają zwykle bolesny charakter i bardziej nasilony przebieg zapalny, któremu towarzyszy bolesne powiększenie pachwinowych węzłów chłonnych. Wrzód weneryczny miękki charakteryzuje się:

• nieregularnym kształtem,
• miękkimi brzegami,
• bolesnością,
• obecnością ropnej wydzieliny.

Zmianom wrzodowym mogą towarzyszyć objawy ogólne, takie jak podwyższona temperatura ciała, dreszcze oraz silne uczucie rozbicia, a także objawy dyzuryczne, w tym ból i pieczenie podczas oddawania moczu. Choroba występuje częściej w krajach tropikalnych, jednak może pojawiać się również u osób podróżujących lub podejmujących kontakty seksualne bez zabezpieczenia barierowego.

Wrzód weneryczny - objawy, które powinny zaniepokoić

Objawy owrzodzeń genitalnych mogą różnić się w zależności od przyczyny infekcji, jednak niektóre symptomy wymagają pilnej konsultacji wenerologicznej lub dermatologicznej. Szczególnie niepokojące są:

• owrzodzenia w obrębie narządów płciowych,
• bolesne lub nawracające zmiany skórne,
• wydzielina ropna,
• powiększenie węzłów chłonnych pachwinowych,
• pieczenie lub dyskomfort podczas oddawania moczu.

Każda tego typu zmiana wymaga specjalistycznej diagnostyki w kierunku chorób przenoszonych drogą płciową (STI), opierającej się najczęściej na serologicznych badaniach krwi oraz wymazach z owrzodzenia do testów PCR

Jak wygląda diagnostyka?

Rozpoznanie przyczyny owrzodzenia wymaga dokładnego wywiadu oraz odpowiednio dobranych badań z krwi (laboratoryjnych). Diagnostyka chorób wenerycznych może obejmować:

• badania serologiczne w kierunku kiły,
• wymazy z owrzodzeń,
• testy molekularne PCR,
• badania w kierunku HIV i innych infekcji przenoszonych drogą płciową.

Nowoczesne badania na choroby weneryczne pozwalają szybko ustalić przyczynę zmian i wdrożyć celowane leczenie. W przypadku niepokojących objawów warto dodatkowo zgłosić się do specjalisty z zakresu wenerologii, aby zostać objętym kompleksową opieką lekarską.

Wrzód weneryczny - leczenie

Leczenie owrzodzeń wenerycznych zależy bezpośrednio od etiologii zakażenia oraz konkretnego patogenu wywołującego chorobę.

W przypadku kiły stosuje się antybiotykoterapię zgodną z obowiązującymi wytycznymi oraz regularną kontrolę serologiczną. Leczenie wrzodu miękkiego również opiera się na odpowiednio dobranych antybiotykach.

Niezależnie od rodzaju infekcji bardzo ważne jest:

• unikanie kontaktów seksualnych do czasu zakończenia terapii,
• diagnostyka i leczenie partnerów seksualnych,
• wykonanie badań kontrolnych po zakończeniu leczenia.

Pierwszym etapem postępowania powinna być odpowiednio przeprowadzona konsultacja wenerologiczna.  

Dlaczego nie należy bagatelizować owrzodzeń?

Pacjenci często zwlekają z wizytą u lekarza, ponieważ zmiana nie powoduje bólu lub ustępuje samoistnie. Dotyczy to szczególnie kiły, gdzie wrzód twardy może zniknąć mimo dalszego rozwoju choroby.

Brak leczenia zwiększa ryzyko:

• powikłań narządowych,
• zakażenia partnerów seksualnych,
• przejścia choroby w stadium przewlekłe,
• współistnienia innych infekcji, w tym HIV.

Wczesna diagnostyka znacząco zwiększa skuteczność terapii i ogranicza ryzyko dalszego szerzenia się zakażeń.